GEBELIKTE DERI DEGISIKLIKLERI 

Gebelikteki deri degisiklikletinin büyük bir kismi hormonlarin vücuttaki etkilerine baglidir. Bu deri degisiklikleri çogu kez hastalik degil normal degisikliklerdir. Bu degisikliklerin bir kismi kalicidir bir kismi ise dogumdan sonra geriler

Pigment Degisiklikleri

Hamilelerde gögüs uçlari, koltuk altlari, genital bölge, uyluk içyan yüzü ve karin bölgesinin deri rengi koyulasabilir. Çok sik görülen bu degisiklik tip dilinde hiperpigmentasyon olarak adlandirilir . Yüksek miktarda östrojen, progesteron ve MSH hormonlari bu deri koyulugunun sebebidir. Özellikle MSH adli hormon, derinin pigment üreten melanosit adi verilen hücrelerinin daha fazla melanin denilen maddeyi salgilamasini saglayarak bu etkiyi yapar.

Derideki benlerde ve çillerde artis ve renklerinde koyulasma gözlemlenebilir. Boyun ve koltuk altinda et benlerinde büyüme sayisal artis olabilir.

Özellikle yüz bölgesinde yanak, alin veya dudak üstünde düzensiz sinirli, kahverengi lekeler olusabilir. Bu lekeler melazma olarak adlandirilir. Hamile kadinlarin yaklasik %50 sinde görülebilir. Özellikle koyu tenli kisilerde daha sik görülür. Günesten uygun sekilde korunmama deride lekelenmeyi arttirir. Genellikle hamilelik lekeleri dogum sonrasi kaybolur vaya hafifler. Ancak bazen kalici da olabilir.

Saç ve Tirnak Degisiklikleri

Saç degisiklikleri hamile kadinlarda kisisel farkliliklar gösterir. Pek çok kadinda yüz, koltuk alti ve bacak tüylerinde koyulasma olur. Saçlar hamilelik esnasinda gürlesir ve saç kalitesi artar. Ancak dogumdan 1-2 ay sonra saç dinlenme fazina (telojen dönem) girer ve saç dökülmesi baslar. Dökülme dönemi dogumdan sonraki 8-15 aya kadar devam edebilir.

Hamilelerde tirnak degisiklikleri tirnakta yumusama, kolay kirilma , tirnagin bosalmasi ve tirnak batiklari seklinde görülebilir. Özellikle ayakta ödem olmasi nedeniyle hamileligin son aylarinda ve dogum sonrasinda batik tirnak olasiligi artar

Ter Bezi ve Yag Bezi Degisiklikleri

Hamilelerde vücutta ter salgilanmasi artar. Ancak tersine avuç içi terlemesi azalir. Tiroid aktivitesi artmasi ter salgilanmasini artirmaktadir. Bu yüzden hamilelerde asiri terleme ve isilik (ter bezi tikanikligi ) sikayeti olabilir.

Yag salgilanmasi azalmasi nedeniyle halk arasinda kopek memesi adi verilen büklüm yerlerinin iltihaplanmasi ile seyreden hidradenitis suppürativa gibi hastaliklar hafifleyebilir.

Akne yani sivilce sikayeti hamilelerde degiskenlik gösterir. Bazi kisilerde sivilce sikayeti artarken bazilarinda ise azalir

Deri Çatlagi

En sik görülen degisikliklerden biri deri çatlaklaridir. Tip dilinde stria distensa veya stria gravidarum olarak adlandirilir. Deri çatlaklari hamile kadinlarin %90'inda görülebilir. Hamileligin altinci veya yedinci ayinda ortaya çikar. Kirmizi veya pembe rengi çizgisel çökük izler seklindedir. Kasinti ve yanma sikayeti olabilir. Dogumdan sonra deri çatlaklarinin rengi beyazlasir. Deri çatlagi sirasiyla en sik karin, gögüs ve uylukta görülür. Deride çatlak olusma nedenleri çesitlidir. Genetik egilim mevcuttur. Annesinde deri çatlagi olan birinde deri çatlagi ihtimali daha yüksektir. Ayrica östrojen, ACTH adli hormonlar ve derinin gerilmesi de deri çatlagi sebeplerindendir.

 Kan Damari Degisiklikleri

Gebelik süresince damarsal lezyonlar çogalir. Spider anjiom olarak adlandirilan küçük kilcal damarlar hamileligin ikinci ile besinci ayinda ortaya çikar. En sik yüz ve avuç içinde görülür. Dogumdan sonra kilcal damarlarin %75'i geriler. Östrojen artisi spider anjiom en önemli nedenidir.

Avuç içlerinin kirmizi renk almasi palmar eritem olarak adlandirilir. Beyaz irkin üçte ikisinde siyahlarin üçte birinde görülür. Avuç içindeki bu kizariklik hamileligin ilk ayinda baslar.dogumdan bir hafta sonra geriler.

Varisler

Hamilelerin %40'inda varis olusabilir . Genetik yatkinlik önemli bir faktördür. Ayrica hormonlara bagli damar degisikleri ve bebegin kan damarlarina yaptigi basinç varis olusumuna zemin hazirlar. Hamilelik döneminde bacaklarda kilcal damar artisi görülür. Hamilelerde ayni mekanizma ile damarlarin genislemesi sonucunda hemoroid olusumuna yol açabilir.

Hamilelerde siskinlik sikayeti olabilir. . Sisme bacaklarda, yüz ve ellerde görülebilir. Hamilelerde vurma çarpma olmaksizin bacaklarda mor lekeler olusabilir. Bütün bunlarin nedeni hormonlarin damar duvarinda yaptigi degisikliklerdir. Ayrica yüzde kizariklik , sicak-soguk, basmalari ve kurdesen gibi sikayetler görülebilir. .

Hamilelikte cilt bakimi

•  Sürekli günesten koruyucu kullanin. Günes ultraviole A (UVA) ve ultraviole B (UVB) isinlari yayar. Günümüzde UVA ve UVB'nin erken deri yaslanmasi, leke olusumu, ve hatta deri kanserlerine sebep oldugu bilinmektedir. Gün içi normal hayatta bile farkina varmadan sürekli ultraviole isinlarina maruz kaliriz. Örnegin camdan UVA isinlari rahatlikla geçmektedir.. Hamilelikte hromonlarin etkisi ile cilt hassaslasir ve lekelenmeye meyilli hale gelir. Bu yüzden hergün, düzenli olarak sabahlari yag içermeyen en az 20 faktörlü bir günesten koruyucu krem kullanilmalidir. Ayrica sokaga çikmadan önce ve uzun sure günesli ortamda kalinacagi zamanlarda günesten koruyucu ürün üç veya dört saatte bir tekrar sürülmelidir. Yaz aylarinda plaja inmeden yarim saat önce günesten koruyucu sürülmelidir. Havuz ve denize girdikten sonra tekrar sürmeye özen gösterilmelidir. . Günesten koruyucu ürün hem UVA hem de UVB'ye etkili , en az 20 faktörlü olmalidir. Sivilce ve ciltte yaglanma sikayeti olanlar özellikle yagsiz (oil_free) günesten koruyucu kullanmalidirlar

•  Yüz temizligi düzenli yapilmalidir. Çünkü bazi hamilelerde cilt daha yagli hale gelir. Eger düzenli temizlenmezse gözenekler tikanarak sivilce artisi olabilir. Bazen de hamilelerde cilt kurulugu olabilir. Uygun olmayan temizleyici ürünler ciltte tahrislere veya allerjik reaksiyonlara sebep olabilir. Hamile kadinlarda cilt günde bir veya iki kez temizlenmelidir. Temizleyici ürün cilt yapisina uygun olmalidir. Yagli ve karma ciltler köpük veya jel seklindeki temizleyici ürünleri kullanabilirler. Bu ürünler asiri kurutucu olmamalidirlar. Çok kuru ve hassa ciltler ise cilt yapilarina uygun jel, köpük veya süt seklindeki ürünleri kullanabilirler. Günde ikiden fazla cildi yikamak cildi tahris eder, yaglanma artisina hatta sivilcelenmeye sebep olur.

•  Nemlendirici kullanimi da önemlidir. Hamilelik döneminde bazi ciltler yaglanirken bazilarinda kuruluk olusabilir. Yagli ciltler yag içermeyen oil-free ibareli krem yada losyonlar kullanmalidirlar. Kuru ve hassa ciltler cilt tiplerine uygun ürün kullanmalidir. Sabah nemlendirici olarak günesten korucu ürün de tek basina kullanilabilir veya nemlendici üzerine uygulanabilir. Nemlendirici kullanimi sikligi cildin ihtiyacina ve dis etkenlere göre degisir. Günde bir kez veya da sik kullanilabilir.

•  Hamile kadinlarda asiri terleme nedeniyle banyo ihtiyaci artar. Banyo hergün veya hafta da en az üç kez yapilabilir. Terleme ve kilo artisi nedeniyle kasik, gögüs alti ve koltuk alti gibi kivrim bölgelerinde pisik, isilik veya mantar olmamasi için banyodan sonra iyi kurulanilmalidir. Ayrica kivrim bölgeleri pudralanabilir veya hafif bir krem sürülebilir. Cilt kurulugundan yakinanlar için hafif bir vücut losyonu uygun olabilir.

•  Hamilelikte ciltte çatlak olusmamasi için alinabilecek önlemler ne yazikki kisitlidir. Masaj veya cilt yagi gibi ürünlerin kullaniminin faydali olup olmadigi tartismalidir. Cildin asiri gerilmesi cilt çatlaginin sebeplerinden biridir. Bu yüzden kilo alinmamasina özen gösterilmelidir. Cilt çatlagina faydali oldugu belirtilen kremleri doktor gözetimi altinda hamileligin dördüncü ayindan sonra baslayabilirsiniz. Ancak faydasinin garantili olmayabilecegini belirtmek gerekiyor. Dogumdan sonra emzirme olmadigi dönemde cilt çatlagi deri hastaliklari uzmani tarafindan tedavi edilebilir. Tedavi erken dönemde baslanirsa yüz güldürücü olabilir. Tedavide retinoik asitli kremler, meyva asitli kremler, vitamin enjeksiyonlari ve laser uygulamalari . kullanilmaktadir. Cilt çatlaginda bu tür tedaviler faydali olabilse de yüzde yüz tedavi henüz bulunamamistir.